Skip to content

Naslagwerkje

maart 23, 2014

hugoborstVolkskrant-recensent Paul Onkenhout noemde ‘O, Louis’ van Hugo Borst een mal boek en gaf het twee van de vijf beschikbare sterren. Het oordeel was: matig. Ik had het voor mijn verjaardag gekregen en las het stukje in de zaterdagbijlage voordat ik aan de vierhonderd pagina’s begon. Dat had ik beter niet kunnen doen, want nu voelde ik op voorhand enige scepsis. Onkenhout vind ik namelijk geen koekenbakker. Die heeft als scribent zijn sporen verdiend, zeker in de sport. De media-aandacht over de ‘scherpe analyse’ van de ‘Totale Mens’ Louis van Gaal was – in het jaar van het WK – uiteraard groot; overal vertelde Borst waarom hij per se dit boek wilde schrijven. (De Rotterdamse journalist lijkt met zijn grote baard verdomd veel op Bram Vermeulen van Neerlands Hoop. In het boek staat het lied ‘Wedstrijd’ van Vermeulen afgedrukt. Waarom dat is, ga ik uiteraard niet verklappen. Lees!) De Sparta-fan heeft een haat-liefdeverhouding met Van Gaal die onderhand obsessieve vormen begint aan te nemen. Borst is de eerste om dat volmondig toe te geven. De fascinatie ontstond toen hij op zijn zestiende (samen met zijn vader) de Amsterdammer op Het Kasteel als trage maar technisch uitstekende middenvelder aan het werk zag. Kaarsrechte rug, borst vooruit, zelfverzekerde blik en overal een mening over; in alles de tegenpool van de verlegen twijfelaar op de tribune. (Was hij misschien een beetje jaloers?) Borst denkt elke dag aan twee mensen: zijn (overleden) vader en Van Gaal. ‘O, Louis’ is een therapeutische zoektocht naar de psyche van twee individuen: Van Gaal en Borst. Dat de auteur zichzelf niet spaart en tegenover alle gesprekspartners (inclusief zijn eigen psycholoog) zich kwetsbaar opstelt, vind ik sympathiek. Zijn geloofwaardigheid blijft overeind omdat hij in interviews met ‘experts’ (toch vooral bekende namen uit het meningencircuit van DWDD en Pauw&Witteman) het opvallend vaak voor Van Gaal opneemt en oprecht en zo objectief mogelijk probeert het karakter van de veelbesproken voetbaltrainer te doorgronden. Sessies met onder andere Freek de Jonge, Maarten van Rossem, Herman Koch, dominee Klaas Vos en psycholoog Bram Bakker leveren voor mij geen spectaculaire nieuwe inzichten op. De hoofdpersoon verloor vroeg zijn vader en is zich daardoor veel te vroeg volwassen gaan gedragen. Hij heeft narcistische en autistische trekjes, is onzeker, achterdochtig en voelt een onbedwingbare behoefte altijd en overal dominant aanwezig te zijn. In woord en gebaar en ongeacht wie hij tegenover zich heeft. En als controlfreak pur sang hebben journalisten op hem dezelfde uitwerking als een rode lap op een stier. Dat de gesprekken de moeite van het lezen waard zijn, komt door de relevante vragen die Borst stelt en de manier waarop hij het opschrijft. ‘O, Louis’ is gelukkig meer dan een reeks interviews. Het is juist de vorm waarin hij zijn zoektocht heeft gegoten dat ervoor zorgt dat ik de pagina’s in hoog tempo heb verslonden. Anekdotes, overpeinzingen, beschrijvingen, persoonlijke ontboezemingen, flashbacks, korte weergave’s van telefoongesprekken en mailverkeer; Borst gooit ze allemaal in een grote pan en dan maar roeren! Daardoor is het geheel levendig, verrassend en blijft de vaart erin. Stevig gelardeerd met persoonlijke ontboezemingen en gemoedstoestanden van de schrijver. Ik vind dat het nergens echt pathetisch wordt, maar realiseer me dat daar anders over gedacht kan worden. (Misschien dat Onkenhout het daarom wel een mal boek vindt.) En met een zekere regelmaat doen mensen uitspraken die ik echt interessant vind. Zo zegt journalist Edwin Winkels, die jaren voor de Spaanse krant ‘El Periodico’ Barcelona volgde en Van Gaal van dichtbij meemaakte, dat Frank de Boer niet geschikt is om trainer van de Catalaanse topclub te worden, omdat hij net zoals Van Gaal niet de souplesse heeft om zich aan te passen aan de geldende mores. Als de vakman Van Gaal de presentatie en ontspanning van Guus Hiddink zou hebben, behoorden al zijn problemen tot het verleden. Omdat de oud-trainer van onder meer Ajax, Barcelona en Bayern Munchen echter zichzelf ziet als cultuurbewaker in de breedste zin van het woord, wordt het vast en zeker weer oorlog met de pers tijdens het wereldkampioenschap in Brazilie. Daar zal volgens Borst de aanwezigheid van perschef Kees Jansma niets aan veranderen. Boeiend is ook de nieuwsgierigheid van Borst waarom hij het zo graag goed met Van Gaal wil hebben. Ooit waren ze min of meer vrienden, totdat de bewaker van normen & waarden iets deed waardoor de journalist de conclusie trok dat zijn Sparta-maatje niet eerlijk was. Hij eiste (tevergeefs) excuses, schreef een brief om toenadering te zoeken en hoopt (waarschijnlijk tegen beter weten in) dat de impasse wordt doorbroken. Maar Van Gaal is – denk ik – in dat opzicht net Geert Wilders. Toegeven voelt als een nederlaag en een nederlaag is geen overwinning. Vergeet het maar Hugo. ‘O, Louis’ bevalt mij vooral door de stijl, de inhoud is onderhoudend maar niet bijzonder. Drie sterren is het boek zeker waard, al was het maar omdat het zich prima leent als naslagwerkje. Tijdens het toernooi ligt het binnen handbereik. Als Louis van Gaal dan weer vol op het orgel gaat, kan ik voor de nodige duiding even bladeren. Wel zo makkelijk!

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: